Pierwsza walka w klatce i 45 minut bez zwycięzcy

Dzisiaj klatka nikogo w Polsce nie dziwi. Zawodnicy MMA występują w telewizji, walczą w największych organizacjach świata, a dzieci i dorośli mogą normalnie zapisać się do klubu i trenować mieszane sztuki walki.

Na początku wyglądało to zupełnie inaczej. Kiedy Mirosław Okniński zaczął myśleć o rozwijaniu Vale Tudo i MMA w Polsce, nie wszyscy byli przekonani, że właśnie w tę stronę powinny iść sporty walki.

Karol Matuszczak rozwijał w Polsce brazylijskie jiu-jitsu. Mirosław znał go z seminariów i obozów. Obaj interesowali się skutecznością walki, ale patrzyli na sposób promocji sportu inaczej.

Matuszczak przekazywał Oknińskiemu doświadczenia Brazylijczyków. Sportowe brazylijskie jiu-jitsu było odbierane dobrze. Walki w klatce miały natomiast złą opinię. Mirosław wyciągnął z tego zupełnie inny wniosek. Nie chciał rezygnować z klatki.

Grzegorza „Jakubka” Jakubowskiego Mirosław znał już wcześniej ze środowiska sportów walki. Potrzebny był drugi zawodnik.

Po ogłoszeniu zgłosił się Temistokles Teresiewicz, związany wtedy z policją i jednostką antyterrorystyczną. Już samo zestawienie miało ciekawy klimat.

Jakubowski przyjechał z Gdyni. Towarzyszyła mu grupa ludzi związanych z Arką Gdynia, którzy trenowali również w jego środowisku. Po drugiej stronie klatki stanął policjant.

Nie było jednak żadnej sztucznie napisanej historii marketingowej. Mieli wejść do klatki i walczyć.

Walka została zorganizowana podczas warszawskich targów Body Show. Okniński poznał organizatorów targów poprzez środowisko magazynu „Kulturystyka i Fitness: Sport dla Wszystkich”. Organizator Body Show zaproponował, żeby w ramach targów zrobić pokaz nowej dyscypliny.

Problem był jeden. Potrzebna była klatka. Nie można było jej po prostu zamówić w sklepie ze sprzętem MMA. Takiego rynku praktycznie nie było.

Klatkę zrobiono więc u kowala pod Warszawą. W jej powstaniu pomógł Jacek Foltyn, zawodnik trenujący wtedy u Mirosława. Według wspomnień Oknińskiego Foltyn dał początkową zaliczkę i zachęcał go do organizowania walk. Później okazało się, że resztę pieniędzy trzeba było znaleźć samemu.

Klatka nie przypominała dzisiejszych konstrukcji. Grube rury. Twarda metalowa siatka. Zero miękkiego wykończenia. Mirosław wspomina, że pierwsze walki na tej konstrukcji były ostre nie tylko ze względu na zawodników. Sama siatka potrafiła ich poranić. Dopiero później została wymieniona na miękką.

Co ciekawe, według Oknińskiego ta konstrukcja nadal istnieje i znajduje się obecnie w klubie związanym z jego dawną filią w Grudziądzu. Jeżeli uda się to potwierdzić i sfotografować, będzie to jeden z najważniejszych materialnych eksponatów w historii polskiego MMA.

Dzisiejsze MMA ma szczegółowe regulaminy. Tamta walka wyglądała inaczej. Nie było limitu czasu. Nie było klasycznych rund. Założenie było proste. Ktoś miał wygrać.

Okniński wspomina, że zabronione były przede wszystkim ataki na oczy, jądra i kręgosłup. W trakcie walki pojawiła się jeszcze jedna granica. Uderzenia głową. Kiedy jeden z zawodników użył głowy, Mirosław jako sędzia zdecydował, że to już za dużo.

Poza tym walka pozostawała bardzo otwarta. Teresiewicz po latach opisywał ją jako pojedynek na zasadach zbliżonych do starych UFC, bez ograniczeń wagowych i czasowych.

Stawka wynosiła tysiąc złotych. Dzisiaj nie brzmi to jak wielka pula nagród. Wtedy miała znaczenie.

Problem pojawił się po 45 minutach. Nikt nie wygrał. Zawodnicy byli kompletnie wyczerpani.

W końcu Okniński podjął decyzję. Remis. Tysiąc złotych zostało podzielone. Po pięćset dla każdego. Jakubowski nie był zadowolony. Przecież zwycięzca miał dostać cały tysiąc. Tylko że zwycięzcy nie było.

Z dzisiejszej perspektywy łatwo zrobić z tej walki ogromne wydarzenie. Wtedy tak nie było. Body Show było przede wszystkim imprezą kulturystyczną.

Ludzie przechodzili pomiędzy stoiskami i atrakcjami. Widzieli klatkę. Zatrzymywali się z ciekawości. Przy Jakubowskim była grupa ludzi z Gdyni. Przyszli zawodnicy z klubu Oknińskiego. Mirosław szacuje, że walkę mogło oglądać około stu osób.

Nie było wielkiej telewizji. Nie było wielkiej promocji. Nie było też od razu poczucia, że właśnie wydarzyło się coś, co za kilkanaście lat będzie wspominane jako jeden z początków polskiego MMA. Informacja pojawiła się między innymi w magazynie „Kulturystyka i Fitness: Sport dla Wszystkich”.

Prawdziwe zamieszanie zaczęło się dopiero później.

Kiedy Okniński zaczął organizować kolejne turnieje w Warszawie, temat zrobił się znacznie większy. Walki zaczęto przedstawiać nie jako nową dyscyplinę sportową, ale jako brutalne pojedynki ludzi związanych ze środowiskiem kibicowskim.

Pojawiły się problemy. Mirosław wspomina wezwanie do ministerstwa i ostrzeżenie, żeby przestał organizować walki w klatce.

Klatka była wtedy symbolem wszystkiego, czego ludzie nie rozumieli w nowym sporcie. Była brutalna. Źle się kojarzyła. Według krytyków nie pasowała do sportu. Okniński nie zrezygnował.

Historia nie jest całkiem czarno-biała. Już w 2000 roku Karol Matuszczak walczył z Tomaszem Jamrozem na zawodach w Jaworznie. Była to jedna z pierwszych w Polsce konfrontacji łączących różne style walki.

Okniński zwraca jednak uwagę na ważną różnicę. Tamten pojedynek odbywał się według bardziej ograniczonych zasad ju-jitsu. Walka Jakubowski kontra Teresiewicz miała być czymś innym. Klatka. Vale Tudo. Brak limitu czasu. Minimum ograniczeń.

Dlatego właśnie Mirosław uważa ją za początek prawdziwego, oficjalnego MMA w Polsce. Można dyskutować o definicjach. Nie można jednak dyskutować z jednym. To właśnie z takich eksperymentów powstała scena, którą dzisiaj znamy.

Najlepsze w tej historii jest to, że nie wszystko zostało w archiwach. Według Mirosława pierwsza klatka, zrobiona u kowala pod Warszawą, nadal stoi w Grudziądzu.

Jakubowski żyje. Teresiewicz przez lata opowiadał o tej walce. Żyje Jacek Foltyn, który pomagał przy powstaniu klatki. Są ludzie z pierwszego klubu. Są dawni pracownicy magazynu „Kulturystyka i Fitness: Sport dla Wszystkich”.

Gdzieś mogą nadal leżeć zdjęcia. Stare numery magazynów. Kasety VHS. Negatywy. Materiały, których od dwudziestu kilku lat nikt nie oglądał.

I właśnie dlatego tej historii jeszcze nie kończymy. Dopiero zaczynamy ją porządnie dokumentować.