Od pierwszej klatki do MMA Polska. Tak Mirosław Okniński zaczął budować polskie MMA
Pierwsza klatka od kowala
45 minut bez zwycięzcy
Tak powstało MMA Polska
Klatkę zrobił kowal pod Warszawą, zawodników trzeba było szukać w judo, zapasach i boksie, a pierwsza walka trwała 45 minut i skończyła się bez zwycięzcy. Oto początki polskiego MMA opowiedziane przez człowieka, który je organizował.
Dziś MMA w Polsce nikogo już nie dziwi. Są wielkie gale, zawodnicy UFC,
pełne hale, transmisje telewizyjne i setki klubów, a dzieci, początkujący
i zawodowcy trenują na tych samych matach, gdzie klatka jest normalną
częścią sportu.
Na początku niczego takiego nie było. Była za to ciekawość, było
brazylijskie jiu-jitsu, były zapasy, judo, boks i kickboxing, a przede
wszystkim ludzie, którzy chcieli sprawdzić, co naprawdę działa w walce.
Jednym z nich był Mirosław Okniński.
Najpierw była skuteczność
Okniński znał Karola Matuszczaka ze środowiska brazylijskiego jiu-jitsu,
bo spotykali się na seminariach i obozach. Matuszczak mocno rozwijał wtedy
w Polsce sportowe BJJ, a Mirosław patrzył na ten temat nieco inaczej.
Najbardziej interesowała go walka, w której można połączyć różne style,
czyli Vale Tudo, coś, co później zaczęliśmy po prostu nazywać MMA.
Matuszczak zwracał uwagę na doświadczenia Brazylijczyków, z których
wynikało, że sportowe jiu-jitsu kojarzy się dobrze, a walki w klatce mają
znacznie gorszą opinię. Mirosław nie zamierzał jednak z klatki rezygnować
i tłumaczy to tak:
„Zawsze interesowała mnie skuteczność. Wiedziałem, że chcę rozwijać MMA
i Vale Tudo. Nieważne, jak to wtedy było odbierane.”
Od tego właśnie zaczęła się cała historia.
Jakubowski kontra Teresiewicz
Grzegorza „Jakubka” Jakubowskiego Okniński znał już ze środowiska sportów
walki, więc brakowało tylko przeciwnika. Po ogłoszeniu zgłosił się
Temistokles Teresiewicz, który według wspomnień Mirosława był związany
z policyjnymi oddziałami antyterrorystycznymi.
Zestawienie miało przez to dodatkowy smaczek. Jakubowski przyjechał
z Gdyni, a w jego otoczeniu byli ludzie ze środowiska kibiców Arki, z których
część również trenowała, natomiast po drugiej stronie klatki stanął
policjant. Nikt jednak nie wymyślał tej historii pod promocję gali, bo
takiego marketingu jeszcze wtedy nie było. Obaj mieli po prostu wejść do
klatki i sprawdzić, kto jest lepszy.
Naprzeciw siebie, w klatce
Klatkę zrobiono u kowala
Dziś profesjonalną klatkę po prostu się zamawia, ale wtedy trzeba było
radzić sobie inaczej. Okniński wspomina, że pierwszą konstrukcję zrobiono
u kowala pod Warszawą, prawdopodobnie w okolicach Konika, a przy
organizacji pomógł Jacek Foltyn, który trenował wtedy u Mirosława.
Plan był prosty: skoro mają być walki, potrzebna jest klatka, a skoro nie
da się jej kupić, trzeba ją zbudować. Foltyn miał pomóc z początkową
zaliczką, ale później, jak wspomina Okniński, resztę pieniędzy trzeba było
zebrać samemu. Łatwo nie było, ale klatka w końcu powstała, z grubych
stalowych rur i twardej metalowej siatki, bez dzisiejszego miękkiego
wykończenia.
„Było ostro. Zawodnicy mogli się o tę siatkę pokaleczyć. Dopiero później
wymieniłem ją na miękką.”
Najciekawsze jest to, że według Mirosława ta konstrukcja prawdopodobnie
istnieje do dziś. Ma stać w Grudziądzu, w klubie związanym z jedną z dawnych
filii Teamu Okniński, i jeżeli uda się ją odnaleźć oraz potwierdzić jej
pochodzenie, będzie jednym z najciekawszych materialnych śladów początków
polskiego MMA.
Klatka ustawiona pośrodku hali
Body Show
Pierwszą walkę pokazano podczas targów Body Show w Warszawie. Kontakt
z organizatorem Mirosław nawiązał dzięki środowisku magazynu „Kulturystyka
i Fitness. Sport dla Wszystkich”, a organizatorzy sami zaproponowali, żeby
podczas targów zrobić pokaz nowej dyscypliny. Pokaz się odbył, bez wielkiej
kampanii, bez dużych budżetów i bez telewizji.
Na targi przychodzili ludzie zainteresowani kulturystyką i sportem, którzy
na widok klatki zatrzymywali się i patrzyli, co się dzieje. Mirosław
szacuje, że walkę oglądało około stu osób: zawodnicy jego klubu, ludzie,
którzy przyjechali z Jakubowskim, i zwykli goście targów. Nikt nie miał
wtedy poczucia, że ogląda wielkie historyczne wydarzenie, bo to przyszło
dopiero później.
Prawie wszystko dozwolone
Pierwsze zasady były bardzo proste. Nie było limitu czasu ani klasycznych
rund, a ktoś po prostu miał wygrać. Zabronione były przede wszystkim ataki
na oczy, jądra i kręgosłup, a kiedy w pewnym momencie pojawiły się
uderzenia głową, Okniński przerwał tę część i uznał, że to już za dużo.
Poza tym walka była bardzo otwarta. Zamiast wymyślać sto przepisów, chciano
sprawdzić, który zawodnik okaże się skuteczniejszy.
Walka w parterze
45 minut i tysiąc złotych
Nagroda wynosiła tysiąc złotych i miała trafić do zwycięzcy. Kłopot
w tym, że po bardzo długiej walce żaden z zawodników nie chciał się poddać,
choć obaj byli już skrajnie zmęczeni. Okniński wspomina:
„Pytam jednego: poddajesz się? Nie. Pytam drugiego: poddajesz się? Nie.
A widać, że już nie mają siły walczyć.”
W końcu sam podjął decyzję i ogłosił remis. Tysiąc złotych podzielono
po połowie, po pięćset dla każdego. Jakubowski nie był zachwycony i według
Mirosława przypominał, że zwycięzca miał przecież dostać cały tysiąc, tylko
że zwycięzcy po prostu nie było.
Jedna walka to za mało
Po pierwszej walce Mirosław nie miał wątpliwości, że na jednym pojedynku
nie może się skończyć.
„Walka wyszła dobrze. Powiedziałem sobie: trzeba jechać dalej. Robimy
sport. Budujemy sport od początku. Sportu nie można zbudować na jednej
walce, więc trzeba zrobić turniej.”
Tak narodził się pomysł MMA Polska, a sama nazwa wcale nie była efektem
miesięcy pracy agencji marketingowej.
„MMA, bo robiliśmy MMA. Polska, bo to była Polska. Proste.”
Legia i Gwardia
Pierwsze turnieje organizowano w miejscach związanych z warszawskim
sportem. Okniński trenował wtedy między innymi na terenach Legii w rejonie
Fortów Bema i na Gwardii przy Racławickiej, i właśnie tam odbywały się
też pierwsze imprezy MMA.
Organizacja opierała się przede wszystkim na ludziach z sekcji, bo nie było
ani profesjonalnej firmy eventowej, ani dużego stałego zespołu.
„Jeden mógł, to pomagał. Drugi wyjechał, przychodził ktoś inny. Opierałem
się na ludziach z mojej sekcji.”
Za całość odpowiadał sam Mirosław.
Stolik z listami startowymi
Zawodników trzeba było znaleźć
Dziś organizator gali ma do wyboru setki aktywnych zawodników MMA, a wtedy
takich zawodników praktycznie nie było, więc trzeba było ich szukać w innych
sportach: w BJJ, judo, zapasach, kickboxingu i boksie.
Ogłoszenia pojawiały się między innymi w „Kulturystyce i Fitness. Sport dla
Wszystkich”, gdzie publikowano też relacje z pierwszych walk. Ludzie czytali
gazetę, dowiadywali się, że gdzieś w Warszawie odbywają się walki, jakich
wcześniej praktycznie nie było, i przyjeżdżali spróbować.
Chmielewski i Trędowski
Spośród pierwszych zawodników szczególne wrażenie zrobili na Oknińskim
Antoni Chmielewski i Grzegorz Trędowski. Obaj wywodzili się z judo
i obaj trafili do środowiska MMA, a ich dalsze losy dobrze pokazują realia
tamtych lat. Mirosław wspomina, że jeden z nich związał swoją drogę
zawodową z policją, a drugi trafił do środowiska przestępczego.
Dla Oknińskiego to ważny fragment historii nie tylko MMA, ale całego
polskiego sportu przełomu lat 90. i 2000. Po zmianach ustrojowych wielu
zawodników, którzy wcześniej działali w klubach resortowych i mogli liczyć
na stabilne zatrudnienie, zostało praktycznie bez zaplecza. Niektórzy
znaleźli miejsce w policji, a inni trafiali w znacznie gorsze środowiska.
„To były złe czasy dla sportowców. Wielu bardzo dobrych zawodników zostało
zostawionych samym sobie.”
O Antonim Chmielewskim Okniński mówi krótko:
„Wyśmienity sportowiec.”
W klatce po walce
Maciej Kawulski jako zawodnik
Dziś Maciej Kawulski kojarzy się przede wszystkim jako jeden z twórców
KSW, ale wcześniej sam trenował i startował. Według wspomnień Mirosława
pojawił się w jego sekcji kilka miesięcy po jej uruchomieniu, mniej więcej
w tym samym czasie co Łukasz „Juras” Jurkowski.
Kawulski miał doświadczenie w karate i trenował też jiu-jitsu. Okniński
zapamiętał go jako zawodnika z niezłym parterem, zapasami i kopnięciami,
którego największą słabością miał być boks.
„Jakby nie poszedł w organizację gal, to mógłby być naprawdę niezłym
zawodnikiem.”
Kawulski startował też w turniejach organizowanych przez Oknińskiego,
a Mirosław pamięta między innymi jego zwycięstwo nad Łukaszem Lesiem. Do
historii tej walki jeszcze osobno wrócimy.
Budowanie zespołu trenerów
Mirosław nie udawał, że sam zna się na wszystkim. Kiedy rozwijał Vale Tudo
MMA Warszawa, ściągał ludzi z różnych dyscyplin, z kickboxingu, zapasów,
jiu-jitsu i judo, i budował grupę trenerów, którzy razem mieli przygotować
zawodnika kompletnego. Wspomina między innymi trenerów Złotkowskiego,
Kosteckiego i Stanisławskiego. Później zaczął też współpracować z Pawłem
Nastulą, kiedy mistrz olimpijski przygotowywał się do startów w MMA.
To podejście stało się z czasem charakterystyczne dla Teamu Okniński.
Zamiast udowadniać, że jeden styl jest najlepszy, z każdego sportu brało się
to, co działa.
Pierwsze turnieje nie były wielkim biznesem
Na pierwsze imprezy przychodziło około 300 widzów. Była kasa biletowa, przy
której pomagała żona Mirosława, a bilet kosztował, jak pamięta, około 50
złotych.
Wpływy wystarczały głównie na opłacenie hali, podstawową organizację
i niewielkie wynagrodzenia dla zawodników. Na początku niektórzy startowali
właściwie dla samej możliwości walki, a później pojawiły się stawki rzędu
500 złotych. Z takich pieniędzy nie dało się żyć jako zawodowy fighter, bo
chodziło przede wszystkim o budowanie sportu i zdobywanie doświadczenia.
Publiczność tuż za siatką
Bezpieczeństwo od początku
Walki były ostre, a przepisy znacznie bardziej otwarte niż dziś, ale
Okniński podkreśla, że zabezpieczenia medycznego nie lekceważył. Na
imprezach był lekarz i była karetka.
„Bałem się, że jak coś się stanie, to nie wyjdę z więzienia. Dlatego
zabezpieczałem się bardzo dobrze.”
Na szczęście podczas pierwszych turniejów MMA nie wydarzyło się nic, co
zmusiłoby organizatora do gwałtownej zmiany formuły, choć z czasem zasady
i tak zaczęto porządkować.
Zaczynają się prawdziwe przepisy MMA
Po pierwszej, 45-minutowej walce było jasne, że turniej musi działać
inaczej. Pojawiły się limity czasu i według wspomnień Mirosława walki
odbywały się w formule dwóch rund po pięć minut, z możliwością dogrywki.
Wprowadzono też kategorie wagowe, początkowo prawdopodobnie wzorowane
częściowo na podziałach znanych z boksu, a zabronione pozostawały najbardziej
niebezpieczne techniki, między innymi ataki na oczy i inne szczególnie
wrażliwe miejsca.
W ten sposób MMA przestawało być pojedynczym eksperymentem i zaczynało
stawać się sportem.
Sędzia? Okniński
Pierwsze walki w klatce sędziował sam Mirosław, a sędziów bocznych dobierał
głównie spośród ludzi ze swojego środowiska i uczniów, którzy znali zasady
i rozumieli walkę. Rozwiniętej struktury sędziowskiej polskiego MMA jeszcze
nie było, więc trzeba ją było dopiero stworzyć, tak jak wszystko inne.
Instrukcje przed walką
Od zera
Pierwszej klatki nie dał sponsor, bo zrobił ją kowal. Pierwsi zawodnicy nie
przyszli z klubów MMA, których prawie nie było, tylko z judo, zapasów, BJJ,
boksu i kickboxingu. Pierwsze gale nie miały dużych budżetów, a zawodnicy
czasem walczyli właściwie za samą możliwość startu.
Nie było żadnego gotowego systemu. Trzeba było stworzyć zasady, znaleźć
zawodników, zorganizować halę, zabezpieczenie medyczne, sędziów
i publiczność. Dlatego historia polskiego MMA zaczyna się od ludzi, którzy
postanowili zrobić coś, czego wcześniej w Polsce praktycznie nie było,
a wielkie hale przyszły dopiero potem. Jak mówi Mirosław Okniński:
„Po pierwszej walce wiedziałem, że trzeba iść dalej. Jedną walką sportu
nie zbudujesz.”
Czytaj dalej
Osobno opisaliśmy samą pierwszą walkę w klatce: kto w niej wystąpił, jak
wyglądały zasady i dlaczego skończyła się bez zwycięzcy. Znajdziesz tam też
archiwalne nagranie.
Najłatwiej zacząć w grupie początkującej Akademii Sportów Walki Wilanów. Nie potrzebujesz żadnego doświadczenia, żeby wejść na matę, wystarczą regularność i chęć do nauki.